İşçilerin Çalışma Koşullarına İlişkin Düzenlemeler

Ulusal bayram ve genel tatil günü çalışması karşılığında izin kullandırılması öngörülebilir mi?


Teknik Şartname’de ulusal bayram ve genel tatil günlerine çalışma yapılacağı belirtilmesine karşın, çalışacak personel sayısı ile çalışılacak gün sayısının belirtilmediği, bu günlerde çalışacak personele izin verileceğine yönelik bir düzenleme yapıldığı anlaşılmıştır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun yukarıda anılan maddelerinde çalışma süresinin haftada en çok kırkbeş saat olduğu, “haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalar”ın “fazla çalışma” şeklinde tanımlandığı ve her bir saat fazla çalışma için verilecek ücretin normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının %50 yükseltilmesi suretiyle ödeneceği ya da zamlı ücret yerine, fazla çalışılan her saat karşılığında bir saat otuz dakika, fazla sürelerle çalışılan her saat karşılığında bir saat onbeş dakikanın serbest zaman olarak kullanılabileceği, resmi ve dini bayram, genel tatil günlerinde yapılacak çalışmalara ise çalışılmaması halinde ödenecek olan bir günlük ücret ile çalışılması halinde çalışma karşılığında ödenecek olan bir günlük ücret olmak üzere toplam iki günlük ücretin ödeneceği belirtilmiştir.

Dolayısıyla “fazla çalışma” ve “ulusal bayram, genel tatil günleri çalışması”nın farklı kavramlar olduğu, 4857 sayılı İş Kanunu’nda söz konusu zamanlarda yapılacak çalışmalara ödenecek ücretlerin farklı şekilde belirlendiği, fazla çalışma yapılması halinde zamlı ücret yerine serbest zaman kullanılması mümkün olmasına karşın, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılacak çalışmalarda serbest zaman kullandırılması yerine iki günlük ücretin ödenmesinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede incelemeye konu ihaleye ait Teknik Şartname’nin 9.5’inci maddesinde yer alan düzenlemede ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışacak personele izin kullandırılacağının belirtildiği dikkate alındığında, personelin o günlük çalışması karşılığında hak kazandığı 1 günlük ücretin ödenmemesinin söz konusu olacağı görülmüş olup, anılan düzenlemenin 4857 sayılı İş Kanunu’nun 47’nci maddesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Toplantı No: 2017/042

Gündem No: 31

Karar Tarihi: 25.08.2017

Karar No: 2017/UH.II-2357




İhale dokümanında hakediş ödemesi yapılmasa bile işçi ücretlerinin ödenmesi gerektiği yönünde düzenleme yapılabilir mi?


Teknik Şartname’de yapılan düzenleme ile ihale konusu hizmette çalıştırılacak personele ödenecek ücretin ödeme gününün tayin edildiği görülmüş olup, yukarıda yer verilen mevzuatta işçi ücretlerinin ödeme gününün ihale dokümanında belirlenmesini kısıtlayan bir hüküm bulunmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca işverenin işçisine ücretini geç ödemesi işin gereği gibi yapılmaması kapsamında değerlendirileceği, basiretli bir tacir olarak isteklilerin işçilerin ücretlerini her ay ödemek zorunda olduğunun bilinciyle ihalelere teklif vermeleri gerektiği, idarenin hakedişleri ödeme süreci ile işçilerin maaşlarının ödenmesi arasında doğrudan bir ilişki bulunmadığı ve yukarıda aktarılan Sözleşme Tasarısı, Genel Şartname düzenlemeleri ve İş Kanunu hükümleri bu sürecin farklı konularına ilişkin düzenlemeleri içerdiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, bu hususa ilişkin olarak bahse konu Teknik Şartname ve Sözleşme Tasarısı düzenlemesinde anılan mevzuat hükümlerine bir aykırılık bulunmadığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Toplantı No : 2017/042

Gündem No : 31

Karar Tarihi : 25.08.2017

Karar No : 2017/UH.II-2357




İhale dokümanında, çalıştırılacak personelin yaş aralığının sınırlanması mümkün müdür?


Temizlik Alımı İhalesi Teknik Şartnamesi’nin “Şef” başlıklı 6.4.1’inci maddesinde “… 6.4.1.2.Çalışacak personel 18 yaşından küçük, 50 yaşından büyük olmayacaktır.” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “Temizlik personeli” başlıklı 6.4.2’nci maddesinde “ …6.4.2.2. Çalışacak personel 18 yaşından küçük, 57 yaşından büyük olmayacaktır...” düzenlemesi yer almaktadır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel durumu” başlıklı 66’ncı maddesinde “66.1.Hizmet alımı ihalelerinde, personele yönelik yeterlik kriteri belirlenemeyecek ve bu kapsamda aday veya isteklilerden personele ilişkin herhangi bir belge sunmaları istenmeyecektir. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 40 ıncı maddesi uyarınca, idarece ihtiyaç duyulması halinde ihale konusu işin ifası sırasında istihdamı öngörülen personelin sayısı ve nitelikleri dokümanda belirtilecek, yine idarece gerek görülmesi halinde personelin niteliklerine ilişkin ayrıntılı düzenlemeler ile deneyim süresine ilişkin düzenlemeye teknik şartnamede yer verilecektir. Teknik şartnamede yapılan personele ilişkin düzenlemede personelin niteliği ve/veya deneyim süresi ile ilgili bazı belgeler istenmiş ise bu belgeler sözleşmenin imzalanmasının ardından işe başlanmadan önce yüklenici tarafından idareye sunulacaktır.” açıklaması yer almaktadır. İhale konusu işin niteliği ve kapsamı ve ihale konusu işte çalışılacak işlerin beden işleri olduğu dikkate alındığında, söz konusu belirlemenin makul olduğu ve idarelerin, ihtiyaçları ve işin niteliğinin arz ettiği gerekliklerin belirlenmiş olduğu sınır çerçevesinde ihale dokümanının içeriğini dolayısıyla ihale konusu işte çalıştırılacak personele dair kriterleri belirleme konusunda takdir hak ve yetkilerinin bulunduğu dikkate alındığında, söz konusu düzenlemenin mevzuata aykırı olmadığı ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Toplantı No: 2017/050 Gündem No: 105 Karar Tarihi: 04.10.2017 Karar No: 2017/UH.II-2730




İhale dokümanında, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırılacak işçi sayısının ve çalışma süresinin belirtilmemesi teklif oluşturulmasına engel teşkil eder mi?


...Yapılan inceleme neticesinde ihaleye katılan istekliler tarafından işin gerçekleştirilmesi için toplamda en az 115 personel çalıştırılması gerektiği, idare tarafından da asgari bir sayı belirlenerek isteklilere takdir hakkı tanındığı, bu doğrultuda isteklilerin kendi çalışma koşulları ve işin gereksinimlerini göz önünde bulundurarak çalışacak personel sayısını belirlemelerinin önünde bir engel bulunmadığı, dolayısıyla söz konusu hizmetin yürütülmeye devam edeceği cumartesi ve pazar günleri ile resmi ve dini bayramlar da dikkate alınarak oluşturulacak çalışma planı uyarınca yerine getirilebileceği anlaşılmıştır.

Nitekim ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olmadığı da dikkate alındığında mevzuat açısından ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yaptırılacak çalışma için ücretin hesaplanabilmesi açısından çalışılacak gün ve personel sayısı ile fazla çalışma yapılacak hallerde toplam fazla çalışma saatine yönelik ihale dokümanında düzenleme yapılması zorunluluğu da bulunmamaktadır.

Bu çerçevede istekliler tarafından işçilik giderleri için ihale dokümanı düzenlemeleri ile ilgili mevzuat esas alınarak hesaplama yapılmasında bir engel bulunmadığı, zaten ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının (ihale dokümanında öngörülen asgari personel sayısını karşılamak kaydıyla) ve personelin hizmet zamanına göre farklı yerlerde çalıştırılması hususunun yüklenicinin takdirine bırakıldığı, bu bağlamda işin sözleşme koşullarına uygun şekilde ifa edilmesinin isteklilerin kendi sorumluluğunda olduğu anlaşılmış olup başvuru sahibinin söz konusu iddiası yerinde bulunmamıştır.

Toplantı No: 2018/038

Gündem No: 50

Karar Tarihi: 05.07.2018

Karar No: 2018/UH.I-1289





Söğütözü Mahallesi, 2177. Sokak

No: 10/B, Via Twins Plaza

Kat : 20 133 - 134

Çankaya / ANKARA